Отбасы және Денсаулық

Маскүнемдіктің қоғамға және отбасына әсері

Sakura — Mon, 07 Jul 2014 14:45:34 GMT

Маскүнемдіктің қоғамға және отбасына әсері

Маскүнемдік жөніндегі тақырыптың өзектілігі еш уақытта жойылмайды. Аталмыш дерт кеңестік заманнан жұққан, «... үйрен де -жирен» демекші, арақ құмарлыққа үйренгенмен, әлі күнге дейін жирене қойған жоқпыз, сол себепті қоғамда осы бір індеттен құтылғанша бұл мәселе көкейкесті болып қала бермек.

Арақтың кесірінен қоғамда суицид, адам өлтіру, зорлау, ұрлық, жолдағы көлік апаттары, сондай-ақ отбасындағы жанжалдар, соның салдарынан ажырасулар болуда. Бала тәрбиесіне нұқсан келеді, атап айтқанда балада өзін-өзі бағалау төмен, қарым-қатынас жасау қабілеті нашар, жеке өмірін құруы қиын болады. Балалық шақта депрессия, фобия, үрейдің болуы бала денсаулығына зиян, тіпті толыққанды тұлға болуында психологиялық кедергілер көп.

Араққа деген құмарлық қалай, қашан пайда болады?

Мысалы, колледж студенттеріне сараптама жүргізілген, сауалнамада олардың 40 пайызы ішімдік ішуді оқудағы проблемасымен байланыстырады, сондай-ақ мұғалімдермен қарым-қатынасы дұрыс жолға қойылмағандықтан, үйде бақылаудың болмауы, теріс ықпал ететін ортаға түсіп кету, соларға еліктеу және оқуда алған «екіліктерге» көңілі толмаудан да туындайды.

Арақты ерте бастағандар, яғни 15 жастан бастағандар екі есе көп ішуге тәуелді, ал 21 жастан бастағандар ерік-жігерінің арқасында әзәзілмен күресе отырып, олардың төрт есеге жуығы бас тарта алатындығы айқындалған.

Қандай факторлар әсер етеді?

Олар әлеуметтік, психодинамикалық, биологиялық көзқарастар. Әлеуметтік көзқарастарды айтар болсақ, стресс жағдайында және арақ ішу отбасында жиі көрініс тапса ғана болады. Әлеуметтік-экономикалық жағдайдағы қиындық, жұмыссыздық та көп себептердің бірі екендігі даусыз. Жеткіншек жастағы баланың әке-шешесі немесе құрбылары арақ ішетін болса, бала сөзсіз соларға еліктейді.

Биогенетикалық көзқарастарда тұқым қуалайтындық айтылады. Бас мидағы қанағаттану орталығындағы нейротрансмиттер кілті болып дофамин саналады. Егер дофамин жандандырылса, онда адам қанағаттану күйінде болады. Бас мидағы қанағаттану орталығындағы дофаминнің жандандыруын арттыратындығы анықталған.

Психодинамикалық көзқарастар - егер әке-шешесі кішкентай баласына қамқорлықпен көңіл бөлмесе, қажеттілігін қанағаттандырмаса, уәде беріп оны орындамаса, онда қамқорлықпен көңіл бөлуді басқа адамдардан алады, басқаларға тәуелді болып, олардан көмек пен жұбаныш іздейді, себебі балалық кезде осылар жетіспеген. Зерттей келе білгеніміз, олар тұйық немесе қызба, жаңа нәрсені көруге құштар, депрессияға бейім. Жасында қызуқандылар ересек болғанда да қызба, ішімдікке әуес келетіндігі байқалған.

Алкоголь – этил спирті қосылған кез-келген сусын, сыра, шарап, күшті спирттік сусындар. Күнделікті тұрмыстағы мына жағдайлар ішімдікке алып келеді: көңілі қалу, отбасындағы зорлық-зомбылық. Әйеліне қол жұмсайтындар ішімдікке тәуелділер. Спирттік ішімдік ішіп алғандардың 60 пайызы өзіне-өзі қол жұмсауға әрекет етеді екен.

Жүйелі және мөлшерден тыс ішімдікті қолданатындардың мінез-құлқындағы өзгерістер, отбасына зиян келтіреді. Ішімдікке физикалық тәуелділік артып, толеранттық пайда болады, егер ішімдікті ішпесе немесе мөлшерін азайтқан жағдайда, аяқ-қол тартылуы, үрейлену, қатты терлеу, жүрек айнуы пайда болады. Орталық жүйке жүйесінің белсенділігіне қысым түседі.

Этил спиртінің адам ағзасына тигізетін әсеріне келетін болсақ, этил спирті мидың өзін-өзі бақылау және жағдайды сыни бағалай алатын қабілет бөлімдерін әлсіретіп, сол кезде көп сөйлеп, ашылып, айналасындағылардың бәрін дос санап, талғампаздығы азаяды. Тіпті өздеріне сенімді, бақытты сияқты көрінеді. Көп мөлшерде ішкен адам ойлау қабілетінен айрылып, түсініксіз сөйлеп, есте сақтау қабілеті кеміп, көпшілігі өте эмоционалды, айғай-шу шығарып, агрессивті келеді.

Келесі кезеңде қимыл-қозғалысы бұзылып, көзінің көргіштігі, құлағының естуі нашарлайды. Ішетіндерде көлік жүргізуде қиындықтар туындайды. Әйелдерде асқазан ферменттері аз болғандықтан, олардың ағзасы улануға тез ұшырайды. Этил спиртін 0,09 пайыз мөлшерінде пайдаланған адам уланып, ал 0,55 пайыз шамада өліп кетеді.

Маскүнемдік елес, сандырақ, көзіне бірдеңенің елестеуі – ішімдікке тәуелділіктен қиналып жүргендердің соңғы реакциясы, сананың шатасуы, алжасуы және қорқынышты елестер, қағыс есту, мұрынның дәмдерді айыра алмауы, галлюцинациялар немесе көз алдына түрлі елестерді туғызатын ауру (белая горячка) пайда болады.

Араққа тәуелді адамда 3 күннен соң, кішкентай қорқынышты құбыжық нәрселер асқан жылдамдықпен бүкіл денесінде жүгіріп, оны аңдығандай көрінеді. Есінен айрылып, тіпті мерт болуы мүмкін. Араққа тәуелділік тұлға белгілерімен байланысты келеді. Ағзада толеранттыққа бойұсыну болады. Үзбей ішкендіктен, араққа тойғанша көп мөлшерде ішуге психологиялық және физиологиялық қажеттілік туады.

Қолдары, тілі, қабақтары бірнеше сағат дірілдейді, жүрегі айнып, өзін әлсіз сезінеді, тер басып, жүрек соғысы жиілеп, сондай-ақ артериалдық қан қысымы жоғарылайды. Тынышсыз, ашуланшақ және ұйықтай алмай қиналады.

Арақтың әйел адамға зиянын айтар болсақ, жүктілік кезінде ішімдік ішкен ананың бөбегі аз салмақпен, басының формасы және ақыл-есі кем, жүрегі ақаулы, бойының өсуі баяулап, дүние есігін әлсіз күйде ашуға душар болады... Тағы бір айта кететін жағдай, Корсаков синдромы туралы: адам есте сақтау қабілетін жоғалтып, өткен оқиға мен жаңа ақпаратты есіне түсіре алмайды. Сондықтан естің орнын толтыру үшін, яғни не істеп, не қойғаны есінде жоқ болғандықтан, оның орнына ойдан шығарылған оқиғаларды айтабастайды. Иммундық жүйе әлсірейді. Ішімдік тойып тұрған сияқты сезіндіргенмен, тәбеті төмендеп, тамақтану құндылығы жоқ болады. В1 дәрумені мен минералдық жетіспеушілік те психикалық бұзылуға әкеледі.

Осы ретте бұл дерттен қалай құтылуға болады, емдеу жолдары бар ма?- деген сұрақтың туындауы заңды. Ең алдымен, психодинамикалық ем ұсынылады. Мұнда ішкі қарама-қайшылықтың себептерін ашуға талпынылады, олардың өмірін өзгертуге көмектесуге тырысылады.

Екінші кезекте мінез-құлықтық терапия қолданылады. Сценалар құру арқылы: стақан ішінде қалқып жүрген құрттарды көріп, пациент жүрегі айнып, аузына жаман иіс келіп тұрғанын сезінгендіктен, еш уақытта ішпеуге бағыт ұсталады. Үшінші, арнайы бағдарламалар құрылып, онда өзіне-өзі көмектесу және емдеу орталығына көріну ұсынылады.

Маскүнемдер қанағаттану дефициті синдромына шалдыққандықтан ішеді. Тіршіліктегі әсем әуен, тамылжыған күй, музыка; қадірлейтін, қастерлейтін, жаныңа жақын аяулы адамдарыңды қатты құшақтау, «болар елдің баласы, бірін-бірі батырым» дейді демекші, мадақтау да қанағаттану күйін тудыратындығын естен шығармауымыз керек. Осыдан шығатын қорытынды, қоғамдағы сауда орындарында еркін сатылымдағы ішімдікті қатаң бақылауға алу қажет.

Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеттің

Жалпы педагогика және психология кафедрасының доценті,

психология ғылымының кандидаты Уақпаева Үміт Айтқазықызы

ӘЛЕУЕТ

Sakura — Mon, 12 May 2014 03:50:35 GMT

Ерлердің андрогендік статусын анықтауға арналған мына тест сауалдарына жауап беріп көрелік:

1. Жұмыс соңына қарай сіз өзіңізді қатты шаршаған секілді сезінесіз бе?-2 балл.

2. Сіз ашуланшақ, не болса, соған кіржиіп шыға келетін бодыңыз ба?-2 балл.

3. Сіз соңғы уақытта тым ұмытшақ болып кеттіңіз бе? Ой тұрақтылығы жоқ па?-2 балл.

4. Сіз нәзік жандармен айына үш реттен артық төсек жақындығына бара аласыз ба?-4 балл.

5. Эрекция болған кезі болды ма?-6 балл.

6. Сіздің қатарымен бірнеше түнді жалғыз өткізгіңіз келген кездеріңіз болды ма?- 1 балл.

7. Өзіңіздің әлеуетіңізді арттыру үшін серіктесіңізді өзгерткіңіз келген кездеріңіз болды ма?-5 балл.

8. Сізді ұйқысыздық жиі мазалай ма?-1 балл.

9. Артериальдық қан қысымыңыз жиі көтеріле ме?-4 балл.

10. Сізде ентігу пайда болды ма?-2 балл.

11. Сіздің "қозы қарныңызды" ел байқай бастады ма?-3 балл.

12. Сіздің өн бойыңызды өзінен-өзі қалың тер жуып кете ме?-4 балл.

Нәтижесі:

12- балдан кем көрсеткіш: сізге таяу уақытта төніп тұрған қауіп жоқ. Қалыпты жағдайдасыз.

12- балдан 22- балға дейінгі аралық: медициналық тұрғыдан алып қарағанда, сіздің сәтсіздіктің алдын -алу шараларын қолға алатын кезіңіз.

22- балдан жоғары көрсеткіш: Қауіпті жағдай! Тез арада шара алуға асығыңыз!

Әжімдер не дейді?

Sakura — Mon, 12 May 2014 03:15:42 GMT

Адамның бет-бейнесінен орын тепкен әр бір әжімнің де өз айтары бар екен. Біреудің жүзіндегі әжімге қарап, оның жалпы жағдайының қандай екенін ажырату қиынға түспейді,-дейді адам жанын зерттеуші мамандар.

Енді әжімдерді оқылық, олардың не айтқысы келгенін аңдайық.

Ерін ұшынан, көз маңайын орын тепкен әжімдер кісінің өмір қуанышына тоймай жүрген, бақытты жан екенін көрсетеді.

Ауыз маңайында пайда болған әжімдер, әжім иесінің көрінген нәрседен сезіктеніп, қорқатынын көрсетеді. Қоршаған ортадан қорғаныш іздейді.

Көздің маңайынан орын тепкен әжім, әжім иесінің қандай да бір ұсақ-түйектің өзіне мән беретін жан екенін көрсетеді.

Қабақтың ішкі жағынан орын тепкен кішкентай әжімдер, адамның берілгендік пен шыншылдығын айғақтайды.

Екі көздің ортасынан тереңдей орын алған әжімдерді нағыз ибалы да, интеллигент жандар иеленеді. Мұндай әжімдер, сондай-ақ, төменгі қабақпен астасып келсе, ұялшақ адамдар мен шешуі қиын тауқыметі бастан асатын жандарға да тән әжімдер.

Маңдайдан орын теуіп, әрі ірі түскен әжім иелері жаны жайсаң әрі пейілі кең, алды-артын бажайлай алатын адамдар.

Маңдайдан орын тепкен ұсақ әжімдер - бастаған ісін аяқтауға дәті шыдамайтын, әрі өсекке бейім адамдарда кездеседі.

Мұрынның маңайынан орын теуіп, әрі төмен қарай салбырай біткен әжімдер өмірден көп таяқ жеген адамда пайда болады.

Сондай-ақ, көздің маңайындағы көп әжімдер - иесінің бүкіл мүмкіндіктерін тауысқандығының айғағы.

Қастың маңайына бұрыштана орналасқан әжімдер мен умаждалған бет терісі сол адамның үнемі алаң көңілде жүретінін көрсетеді.

Ауыз, көз маңайынан орын теуіп, төмен қарай сырғыған ұсақ әжімдер адамның нервісінің әлсіздігін, сондай-ақ, маңдайдағы бұрыштанған әжімдер, агрессияға бейімділікті көрсетеді.

Мең, мінез және тағдыр

Sakura — Thu, 08 May 2014 04:42:34 GMT

Көп халықтың ежелгі таным-түсінігі мен наным-сенімі бойынша, адам денесіндегі қал – Жаратушы Иеміздің салған белгісі, ал бет, мойын, иықтағы мең – сұлулықтың нышаны. Ақындар арулардың әдемі меңін жырға қосып, сазгерлер оған ән шығарған. Меңді сұлулықтың белгісі деп санаған әйелдер орта ғасырларда беттерінде мең болмаса, оны бояулар арқылы жүздеріне салып, сәндеген.

Адам денесіндегі мең мен қалдың 300-ден астам түрі бар екен. Бұлар туа біткен немесе жүре пайда болатын екі түрге жатады. Бұл адам денсаулығы үшін қатерлі емес. Тек ісік түріндегі кішігірім ақау. Ал туа біткен меңнің адам денсаулығына ешқандай кері әсері жоқ деуге болады.

Әйел денесіндегі қал

1. Көздің айналасында қал болса, бұл әйел адамның байсалдылығын білдіреді.

2. Ерінде болса мінезі ақжарқын, сезімтал болады. Байлыққа бас имейді, өзіне артық жауапкершілік арқалауды ұнатпайды. Мең үстіңгі ерінде болса нәзіктіктің белгісі, астыңғы ерінде болса махаббат жағында өзімшіл болғаны.

3.Қолда болса бақыт пен байлықа бастайтын тамаша дарынды көрсетеді.

4. Екі қасының ортасында қалы бар болса, оның таным-түйсігі жоғары, зерделі, ой-өрісі дамыған.

5. Оң жақ қабақтағы қал нәзік жанды, интеллектуалдық мамандықты меңгеруге бейім әйелдерге тән.

6. Мұрынының ұшында қалы бар әйел қиын мінезді, барлық нәрсені қиындатқыш, түймедейді түйедей етіп көрсетуші.

7. Оң жақ бет сүйегінде қалы бар әйелдердің жан дүниесін ешкім де түсінбейді, олар тұйық мінезді. Өмірі де сондай.

8. Белдегі қал - баласының көп болатындығынан хабар береді.

9. Иығында қалы бар әйел - ырысты да берекелі.

Ерлер денесіндегі қал

1. Мең оң маңдайда болса - елге сыйлы, іскер, мәртебелі болады. Мең сол маңдайда болса, сезімге бай болып, бақытты махаббатқа да кенеледі.

2. Мең құлақта болса, сабырлы да салмақты, ешнәрсені қаперіне алмай қамсыз өмір өткізеді.

3. Мең иекте болса, айналасының сый-құрметіне бөленеді, елден ерек дарынды болады.

4. Мең аяқта болса өздігінен ештеңе тындыра алмайтын жасқаншақ, әлжуаз келеді.

5. Арқасы мен белінде қалы барлар ашық мінезді және адал адамдар

6. Иығында қалы бар еркектер – еңбекқор, өмірі ауырдың астымен жүреді.

7. Мең сол жақ табанда болса ақылды, арманшыл келеді дейді.

Сіз білесіз бе?

Ал шығыс халықтарында адамның мінез-құлқын, денсаулығын меңіне қарап білетін дәстүр бар. Жас баланың денесіндегі мең оның болашағын да болжайтын көрінеді. Басында мең болса басшылық жасауға бейім тұлға екендігін білдіреді. Осы пікірді көптеген зерттеушілер қолдайды. Себебі, көп патшалардың басында қалы болғаны белгілі. Кеңес одағындағы Горбачев мырзаның басында алақандай қалы болғанын жұрт біледі.

Маңдайда мең болса, ақыл мен көрегендіктің белгісі.

Бетінде меңі болса ол ерекше мейірімділікті білдіреді. Үнді жұртында беті мен маңдайында меңі бар қыз болса, кез-келген жігіт оған үйлену туралы ұсыныс айтуға тырысады екен.

Кеудеге біткен мең нәзік жанды, мейірбан, ақ-жарқын мінездің иесі.

Мең арқада, жауырында орналасса ең мықты адамдар қатарында аты аталады. Тарихта мұндай кісілерден Әмір-Темір, Бонапарт, Сталиндердің атауға болады.

Қал арқылы адамның мінезі мен қасиетін анықтау – адам табиғатын зерттеуші кейбір мамандардың жеке пікірі. Ол дұрыс па, бұрыс па, байқап көруіңізге болады. Тек зерттеушілердің болжамы дәлме-дәл келмей жатса, айыпқа бұйырмаңыз. Себебі, адам табиғатын зерттеу ғылымы әлі де даму үстінде.

Айсулу Тәжібаева

АЯҚ КИІМІҢІЗ ҚАНДАЙ?

Sakura — Thu, 08 May 2014 04:29:28 GMT

Өкшелі туфли

Өкшелі аяқ киімді көбіне өзгеден биік тұрғысы келетін бикештер киетінге ұқсайды. Бір қызығы бұл өзін өзгелерден төмен санайтын жандарға да тән дағды екен. Осы әдетімен олар өз кемшілігінің орнын толтыруға ұмтылатын көрінеді. Сол секілді, өз сұлулығын паш еткісі келетін, өзіне маңайындағылардың көңілін аударуға құштар бикештер де биік өкшелі туфлимен қаздаңдап жүруді ұнататыны белгілі. Бұлар ешқандай тәртіпке де, кімнің не айтатынынан да қаймықпайтын, үйреншікті тәртіпке қарсы жандар мыс.

Біз өкше туфли

Биіктігі таңдай қақтырмай қоймайтын туфлиді әдетте өзіне өзі сенімді, кезбез қыздардың аяғынан көруге болады. Олар өздерінің әдемілігіне сенімді, кездескен сері жігіттермен де оңай таныса кетеді. Мұндай бойжеткендерге бозбалалар да бірден үйіріліп түсетінге ұқсайды.

Биік әрі табанды туфли

Табаны қалың әрі биік, мұндай айрықша сәнді туфлилерге өзінің мінсіз мінезді, әрі көркем келбетті екендігіне әбден сенімді бикештер үйір келетін көрінеді. Мұндай бойжеткендер өзгелерден өз айтқандарынан қайтпайтын, бірбеткейлігімен ерекшеленеді.

Платформалы аяқ киім

Қиялшыл, сондай-ақ ұсынықты қыздар ұнататынға ұқсайды. Мұндай бикештер әдетте мақсатшыл, ойға алған армандарына жетпей қоймайтын жандар.

Жайпақ өкшелі, ашық аяқ киім

Бұл секілді аяқ киім киген бойжеткендер өзгенің көңілін өздеріне орнықты мінезімен аударады. Айтқанға көнгіш, пікірлесінің ауанына қарай аяқ алатын, икемді де түсінігі мол жандар. Олармен оңай тіл табысып, уақытты көңілді өткізудің өзі бір ғанибет.

Өкшесіз аяқ киім

Мұндай киімді көбіне ерік күші мықты бикештер таңдайды. Олар өздеріне ненің қажет екенін жақсы ажыратады. Соған қарамай, тез жабығып, жиі торығады.

Спорттық аяқ киімдер

Осындай аяқ киімді өздері жолыққан жанмен тез тіл табыса алатын қыздар таңдайды. Дегенмен, олар дағдылы тұрмыстарының өзгеруін қаламайды.

Әрине, аяқ киімі әдемі, әйтпесе биік, не аласа екен деп, жар таңдауға болмайтыны түсінікті.

Әзірлеген Әйгерім Жұманай

Өзіңізге сенімдісіз бе?

Sakura — Thu, 08 May 2014 04:26:38 GMT

Маңғаз жігіттерді көргенде қыз біткеннің: «шіркін ай, мына жігіт менің жарым болар ма еді?» деп армандауы орынды. Бірақ, бір көрімге маңғаз, сырбаз сияқты көрінетін азаматтардың көбісі көпшілікке тек сыртқы жылтырақ қалыптарын ғана көрсетуге икемді келеді екен. Олардың біразы өзіне өзі сенімсіз жандар дейді мамандар. Расында солай ма, мына болжамдарға көз жүгіртіп көрелік.

Сауалдар:

Сіз кездескен адаммен қалай сәлемдескенді қол көресіз?

А) Қысқа ғана, бірақ қолын қатты қысып

Ә) Қолынан айрылмай, сілкілей амандасамын

Б) Жай ғана, қолымды қолына тигізер тигізбестей, сүйкей амандасамын

Сіздің жұлдызыңыз қандай?

А) Арыстан, Тоқты, Тау ешкі, Торпақ

Ә) Егіздер, Саршаян, Суқұйғыш, Мерген

Б) Балықтар, Шаян, Бикеш, Таразы

Сіздің теріңіз қандай?

А) қалыпты, арнайы күтімді қажетсінбейді

Ә) Сезімтал емес

Б) Құрғақ әрі сезімтал Демалыс орнында бір әйел отыр, ол қатты ой үстінде сияқты.

Сіздің ойыңызша ол:

А) Оған өзінің жалғыз отырғаны ұнайды

Ә) Ол өзіне біреу аяушылық білдірсе деп ойлайды

Б) Оның бір шешілмейтін проблемасы бар секілді

Сіз үшін не маңызды?

А) Болған келеңсіздікті тез ұмыту

Ә) Өз қара басымның қамын ғана ойламау

Б) Егер біреуді алдасам, өз өзімнен қысылу

Сізге қандай кескін ұнайды?

А) Үшбұрыш

Ә) Төртбұрыш

Б) Дөңгелек

Сіз қандай спорт түрімен айналысқанды қол көресіз?

А) Парашютпен секіру

Ә) Суға секіру

Б) Альпинизммен айналысу

Нұсқаулық

Жауабыңызда қандай әріптердің көп кездесетініне назар аударыңыз.

Егер жауабыңызда «А» әріпі көп кездессе, Сіз өзіңізге өте сенімді жансыз. Дегенмен, адамға қатысты ұялшақтық сияқты сезімдер сізге де жат емес. Мұны өзіңіз де мойындай аласыз. Себебі, сіз өзіңізді жақсы білесіз.

Егер Сіздің жауабыңызда «Ә» әріпі көп кездессе, сіздің өзіңізге өзіңіздің сенімділігіңіз тұрақты емес. Қалпыңыз өзгеріп тұрады. Дегенмен, көп жылғы өмір тәжірибеңізге сүйене білсеңіз, қандай тығырықтан да шыға аласыз. Бөтен орта, жаңа таныстықтар сізді әуелгіде абыржытуы әбден мүмкін. Осы сәт сіздің көңіл күйіңіз құбылып, өзіңізге өзіңіздің сеніміңізді жоғалтасыз, не нағыз желөкпенің өзі болып шығасыз.

Егер Сіздің жауабыңызда «Б» әріпі көп ұшырасса, Сіздің айтты айтпады, өзіңізге өзіңіздің сеніміңіз төмен. Өзіңізді іштей мүжіп, өткенді ойлаумен сарғаясыз. Содан да, Сіздің бақытты шақтарыңыз азайып, уайым құшағында қаласыз. Осы ретте мамандар, өткенді зерделеп, сенімсіздіктің себебін анықтап, уайым қайғыдан жедел арылуды ескертеді. Тіпті болмаса, осы саланың білгір мамандарынан кеңес алуды ұсынады. Дайындаған Лира Жаркова